Matryca decyzyjna:
Podejmowanie decyzji nie jest trudne

Rafał Rakoczy

Konsultant, trener narzędzi branży motoryzacyjnej, właściciel D4R.

Stres i konsternacja

Dlaczego wybrałeś to, a nie inne rozwiązanie?

JAK ŁATWO PODWAŻYĆ NASZĄ DECYZJĘ

Niezależnie czym się zajmujesz w swoim życiu prędzej czy później przychodzi czas na podejmowanie decyzji. A wtedy pojawiają się dylematy: powinniśmy wybrać to, czy inne rozwiązanie? Jeżeli wybiorę opcję A, to co się stanie? Czy to zadziała lub czy nie będzie za drogie?

Wielokrotnie widziałem gdy na spotkaniu dotyczącym wyboru działań korygujących (D5) po pytaniu „to którą opcję wybieramy?” zapadała cisza. Zdarza się też że zespół pracujący nad problemem przychodził z rozwiązaniem do szef a ten pyta „a dlaczego ta, a nie inna opcja?”.

W takich sytuacjach zaczyna się nerwowe bronienie naszego pomysłu a na końcu zespół i tak wychodzi z wrażeniem że szef  się zwyczajnie czepia i tyle.

Niektórzy wręcz twierdzą że mnogość opcji powoduje jedynie… ból głowy. Nie są to jednak na pewno twórcy metody 8D ponieważ zgodnie ze sztuką Problem Solving w kroku D5 powinniśmy wymienić wszystkie możliwe opcje rozwiązań. A potem któraś trzeba wybrać. 

A gdyby tak całość oprzeć na niezależnych kryteriach? Takich, z którymi nikt nie będzie polemizował albo podważał? I tu z pomocą przychodzi nam Matryca Decyzyjna. 

Jak wybrać najlepszą opcję?

PODEJMOWANIE DECYZJI TO PROCES

Musimy wiedzieć że nasz mózg nie lubi nie mieć racji. Nie lubi też określenia "nie wiem". Dlatego też każda nowa rzecz porównywana jest do tego co już znamy i oceniana. I tutaj bardzo łatwo możemy wpaść w pułapkę. Pułapkę szufladkowania: to jest dobre (bo tak kiedyś już robiłem/robiłam a to złe). Jak więc pozbyć się subiektywności?

Podejmowanie decyzji to proces. A jak na proces przystało składa się on z kilku, następujących po sobie kroków, które zmieniają w tym przypadku pomysły w decyzję.

A więc mamy:

1: Definicja celu
2: Identyfikacja możliwych rozwiązań
3: Ustalenie kryteriów
4: Ustalenie wag dla kryteriów
5: Ocena poszczególnych opcji
6: Wybór rozwiązania

CEL: Bez niego ciężko będzie wybrać kryteria oceny. Jego zrozumiały opis pozwoli nam określić jaki powinien być wynik naszej pracy. 

ALTERNATYWY: to opcje, które będą podlegać ocenie. Możemy je wyłonić w ramach burzy mózgów. Ten etap wymaga kreatywnego zaangażowania całego zespołu.

KRYTERIA: powinny być one zgodne z zdefiniowanym wcześniej celem oraz z celami naszej organizacji. Nie zawsze im więcej tym lepiej. Aby je określić możesz zajrzeć do wymagań klienta, porozmawiać ze sponsorem lub odnieść się do misji, wizji oraz wartości swojej firmy.

WAGI: nie wszystkie kryteria są dla nas tak samo ważne. Czasami będziemy chcieli położyć większy nacisk na ograniczenie występowania problemu zaś innym razem bardziej znacząca będzie dla nas wykrywalność. Warto na tym etapie skonsultować się z kimś z wyższego szczebla zarządzania.

OCENA OPCJI: to krok, na którym przez wcześniej ustalone filtry przepuszczamy każde z rozwiązań. Niektóre spełnią narzucone kryteria, inne nie. Może się zdarzyć że więcej niż jedno rozwiązanie posiada “to wymagane minimum”. Dlatego też potrzebny jest jeszcze krok 6.

WYBÓR NAJLEPSZEJ OPCJI: to ostatni krok, a jego zadaniem jest wybranie tego jedynego rozwiązania. Jeżeli cały proces przebiegł dobrze to ostatecznie dla każdej z opcji powinniśmy otrzymać ocenę liczbową. Nawet gdy do finału przeszło więcej niż jedno rozwiązanie to któreś powinno otrzymać więcej punktów! 

To tyle teorii. Czas na praktykę. 

A gdyby tak użyć usystematyzowanej metody?

MATRYCA DECYZYJNA

W roku 2018 został wydany podręcznik VDA 8D Problem Solving. Poza opisem samej metody znajdziemy tutaj również szablon matrycy decyzyjnej.

I to właśnie ta matryca pomoże nam w podjęciu tej właściwej decyzji. Przyjrzyjmy się jej z bliska.

Matryca składa się z dwóch najważniejszych obszarów, które grupują kryteria.

Po pierwsze: Te obowiązkowe
Po drugie: Te opcjonalne.

Mają one specyficzne role i pozwalają odpowiednio odsiać a następnie wybrać nasze najlepsze rozwiązanie.

Przykład matrycy decyzyjnej

MATRYCA DECYZYJNA: KRYTERIA OBOWIĄZKOWE

W tej części umieścisz te cechy, funkcje, wymagania, które są niegocjowalne. Takie „must have”, bez którego nie idziemy dalej. W przypadku działań po reklamacji może to być:  

– 100% zabezpieczenie przed powtórnym wystąpieniem  
– Detekcja na poziomie 4 (wg FMEA VA) 
– Brak możliwości pominięcia separacji wyrobu niezgodnego

Ten obszar naszej matrycy łączy się ze wskaźnikiem zwanym Skutecznością. Klienci często podkreślają że jeżeli chodzi o rozwiązania to koszty nie powinny być barierą. Są one jednak istotne z punktu widzenia naszej organizacji.  

OCENA DECYZJI A KRYTERIA DODATKOWE

W tej części umieścimy wszystkie te wymagania, które warto aby dane rozwiązanie spełniało, jednak nie jest to krytyczne z punktu widzenia klienta. Mogą to być: 

– Czas implementacji krótszy niż 14 dni 
– Obniżenie pracochłonności 
Wpływ na poprawę wydajności linii produkcyjnej 

Jednym słowem powinniśmy się tutaj skupić na dodatkowych profitach lub na uniknięciu strat, które mogłyby się łączyć z danym rozwiązaniem.  

Matryca decycyjna już jest i co dalej?

ZASADA LEJKA A PODEJMOWANIE DECYZJI

Przy podejmowaniu decyzji stosujemy zasadę lejka. Wrzucamy każde rozwiązanie do matrycy i oceniamy.  

Pamiętaj jednak że sposób oceny rozwiązań w kontekście wymagań obowiązkowych jak dodatkowych jest różny.  

MATRYCA DECYZYJNA: OCENA KRYTERIÓW POSTAWOWYCH

Dla kryteriów obowiązkowych stosujemy ocenę 0-1. Albo coś spełnia nasze wymagania albo nie.

Powiedzmy że właśnie podejmujemy decyzję jakie środek pomiarowy powinien zostać wybrany do kontroli wyrobu. Naszym bezwzględnym celem będzie zapewnienie, że jest on skuteczny, co zostanie ocenione przez badanie MSA. Będzie to jedno z naszych wymagań podstawowych.

W tym przypadku jeżeli %GR&R będzie mniejszy od 10% to w odpowiedniej komórce wstawiamy “+”. Jeżeli nie: “-“. Ta część matrycy jest dość rygorystyczna i nie ma w niej miejsca na kompromisy. 

OCENA WG KRYTERIÓW DODATKOWYCH

Inaczej jest w przypadku oceny wg kryteriów dodatkowych. Tutaj posłużymy się oceną w skali od 1 do 10. Dodatkowo, dla każdego z kryteriów możemy zdefiniować inną wagę. 

Może np. bardziej nam zależeć na niższych kosztach niż krótkim czasie implementacji. Pierwszemu z aspektów przypiszemy więc wartość 10 a drugiemu jedynie 5. Mnożąc naszą ocenę (skala od 1 do 10) przez wagę (skala 1 do 10) otrzymamy ocenę cząstkową. 

Gdy już ocenimy dane rozwiązanie w kontekście wszystkich wymagań suma uzyskanych punktów podpowie nam jak jest ono dobre.  

A to już coś – bo jeżeli wykonamy podobną ocenę dla pozostałych rozwiązań to ostatecznie otrzymamy ranking. Im większa liczba punktów tym lepiej.  

W takiej sytuacji podjęcie decyzji wydaje się być już tylko formalnością.  

Ale skąd mam wziąć kryteria?

ŹRÓDŁO KRYTERIÓW DO OCENY DECYZJI​

Głównym dylematem zespołów rozwiązujących problemy jest określenie skąd wziąć kryteria do oceny. Odpowiedz jest prosta: od sponsora lub championa.  

To oni powinni nam powiedzieć co jest, a co nie jest zgodne modelem biznesowym firmy. I to oni powinni wskazać kiedy my, jako organizacja uznamy że problem został rozwiązany na poziomie, który faktycznie jest NASZYM POZIOMEM. 

Uzgodnienie kryteriów ze sponsorem ma jeszcze jedne plus. Jak już wybierzemy rozwiązanie to osobom trzecim będzie bardzo trudno go podważyć.  No chyba że pojawi się szef wszystkich szefów i powie że ma być tak, a nie inaczej. Wtedy mamy do czynienia nie z systematyką a z smutna życiowa koniecznością.

CHCESZ LEPIEJ POZNAĆ PROBLEM SOLVING?

Kurs e-learning

8D wg VDA

Dowiedz się jak skutecznie rozwiązywać problemy i być zgodnym z wymaganiami 8D Problem Solving wg VDA. Zapisz się na kurs e-learning i zacznij już teraz.

Rafał Rakoczy

Konsultant, trener narzędzi branży motoryzacyjnej, właściciel D4R.

Wierzy że zarządzanie jakość to nie narzędzia a stan umysłu. Z wykształcenia inżynier budowy maszyn, trener i konsultant, pasjonat metody Six Sigma. W czasie swojej drogi zawodowej współpracował z takimi koncernami jak BMW, Audi, JLR czy Stellantis. 

Potrzebujesz wsparcia?

Zostaw nam wiadomość

Odpowiadamy tak szybko jak inżynier jakości, gdy właśnie otrzymał informacje o nowym problemie.

Bezpośredni kontakt

Zadzwoń do nas

+48 507 799 644

Sprawdź również

5Why w 8D – analiza techniczna i systemowa

5Why w 8D – analiza techniczna i systemowa Kto pyta

Czytaj
Is / IsNot – zawężanie problemu bez zgadywania

Is / IsNot w 8D – zawężanie problemu bez zgadywania

Czytaj
5W2H w 8D – jak opisać problem na faktach

5W2H – proste narzędzie ratujące D2 raportu 8D Umiejętność rozwiązywania

Czytaj

One Comment

Comments are closed.